Monday, November 16, 2026

Chữ "NHÀ" ngày nay được sử dụng như một thứ rác vậy

Khi người ta nhìn thấy một hiện tượng lớn như hạnh đầu đà của sư Minh Tuệ giữa thời đại thông tin nhiễu nhương này, thì người ta thông thường sẽ làm:

1. Hạ cách: Bình phẩm, thị phi, phán xét

  • Đây là biểu hiện của cái tâm bị sân hận, ngã mạn và vô minh chi phối nặng nề nhất (nằm trọn trong các sợi dây kiết sử).
  • Kẻ theo Phật mà đi bình phẩm, chê bai: Là kẻ bị rơi vào bẫy của giới cấm thủ và ngã mạn, chỉ chăm chăm nhìn cái áo vá, cái bình bát khất thực hay hình tướng bên ngoài để phán xét, quên mất lời Phật dạy “chớ nhìn lỗi người, hãy nhìn lại mình”.
  • Kẻ ngoại đạo hoặc không theo Phật mà bĩu môi chê bai: Là thứ tâm địa hẹp hòi, thấy người ta thực hành được hạnh cao cả mà bản thân không thể với tới thì sinh ra ghen tị, đố kỵ, hoặc dùng lăng kính vật chất trần tục để đo lường sự buông bỏ.
  • Cả hai loại này đều là "nước sông không phạm nước giếng", nhưng cứ thích thò tay vào khuấy đục để thỏa mãn cái tôi ô trược của mình.

2. Trung cách: Tán thán, ngưỡng mộ, tung hô

3. Thượng cách: Không bình phẩm, không tán thán, lặng lẽ, hoan hỷ học tập

  • Không bình phẩm (không rơi vào thị phi, sân hận), không tán thán ồn ào (không sa vào hình thức phô trương, cảm xúc bề nổi). Thay vào đó là gì? Là lặng lẽ soi lại chính mình và hoan hỷ học tập.
  • Sự học tập ở đây không phải là bắt chước cạo đầu đi bộ ra đường, mà là âm thầm buông bớt cái ác, cái tham, cái ngã mạn ngay trong đời sống thường nhật của chính mình. Đó mới là cách "cúng dường" và đảnh lễ chân thật nhất đối với một bậc thiện tri thức.

 

4. Cái bẫy của sự "hướng ngoại" và cơn nghiện phô diễn

Bản chất của tâm thức con người nếu không được rèn luyện, huấn tập thì luôn có xu hướng hướng ra bên ngoài (ngoại hướng) để tìm kiếm sự thỏa mãn. Tại sao ư? Vì hướng ra ngoài thì dễ, còn hướng vào trong để đối diện với chính mình thì đau đớn và khó khăn vô cùng.

  • Trên mạng xã hội, người ta sẵn sàng phơi bày mọi ngóc ngách đời tư, từ món ăn bát phở, góc phòng ngủ đến những phát ngôn ngớ ngẩn, cốt chỉ để đổi lấy vài nút "like", vài cái nhìn chú ý của thiên hạ. Cái sự khoe khoang đôi khi bất chấp liêm sỉ ấy chính là tiếng kêu cứu của một cái tôi rỗng tuếch, sợ hãi sự cô đơn và cảm giác bị lãng quên.
  • Các đài truyền hình, nhà sản xuất game show nắm bắt tâm lý này quá giỏi. Họ không làm nghệ thuật hay truyền bá tri thức, họ tạo ra đấu trường cho cái tôi. Từ những cuộc thi tài năng ảo tưởng đến những sân chơi đời tư như Vợ chồng son, Bạn muốn hẹn hò, nơi người ta mang những chuyện riêng tư, thậm chí là thô thiển, lố bịch ra giữa thanh thiên bạch nhật để làm quà vặt mua vui cho đám đông. Cả một xã hội đang say sưa đóng vai vừa là khán giả tò mò, vừa là diễn viên hề trên cái sân khấu ảo đó.
  • Sáng mở mắt ra là lướt feed để xem người ta tung hô ai, tối đến chìm vào giấc ngủ với nỗi sợ ai đó vượt mặt mình về độ phủ sóng. Cả một đời người bị cuốn đi trong cơn lốc của ngũ trần (sắc - thanh - hương - vị - xúc), trôi dạt theo dòng nước lũ của sự tán thưởng giả tạo.

·        Người ta không ai thích đi vào trong tâm, người ta chỉ thích phô diễn.

 

5. Dũng khí của việc "quay vào trong"

Việc một người chịu ngồi yên, uống một ngụm trà, đối diện với những góc khuất, những bất an, những tham sân si của chính mình lại trở thành một hành động... hiếm hoi và dũng cảm đến thế!

 

6. Nay, người ta làm cho cái chữ "nhà" thành ra như rác vậy

Ngày trước, để gánh nổi một chữ "Nhà" (như Nhà văn, Nhà thơ, Nhà sử học, Nhà giáo), người ta phải đánh đổi bằng cả một đời mài đũng quần trên ghế nhà trường, cặm cụi bên ngọn đèn dầu, chắt chiu từng con chữ, trải qua sự sàng lọc khắc nghiệt của thời gian và giới chuyên môn. Chữ "Nhà" khi ấy mang sức nặng của trí tuệ, sự uyên bác và đạo đức nghề nghiệp. Người ta gọi ai đó là "Nhà" với một thái độ kính trọng, nể phục thực sự.

Còn ngày nay, chỉ cần một chiếc điện thoại sờ sờ, vài ba thao tác cắt ghép video nhảm nhí, quay cảnh ăn uống tục tĩu, nhảy nhót uốn éo hay bới móc đời tư thiên hạ đăng lên mạng câu view, thế là nghiễm nhiên được phong tước "Nhà sáng tạo nội dung" (dịch thô thiển từ chữ Content Creator của phương Tây).

  • Sự tầm thường hóa khái niệm "sáng tạo": Sáng tạo vốn là quá trình lao động trí óc khổ công để đẻ ra những giá trị mới mẻ, nâng tầm nhận thức con người. Giờ đây, việc nhai lại trò lố của người khác, tạo ra rác thải thông tin nhằm kích thích bản năng tò mò tầm thường của đám đông cũng được gọi là "sáng tạo".
  • Sự vỗ về cái tôi rỗng tuếch của các nền tảng số: Các tập đoàn công nghệ cố tình đẻ ra cái danh xưng mỹ miều ấy để nịnh nọt người dùng. Khi gắn cho một kẻ vô danh cái mác "Nhà sáng tạo nội dung", họ cảm thấy mình bỗng dưng sang trọng, có địa vị, từ đó hăng hái cày cuốc, phơi bày bản thân hơn nữa để làm giàu cho thuật toán của nền tảng.
  • Sự đánh tráo khái niệm giá trị: Khi vàng thau lẫn lộn, chữ "Nhà" bị bôi nhọ và hạ thấp xuống ngang hàng với sự hời hợt, xô bồ. Một người cả đời nghiên cứu lịch sử, viết nên những cuốn sách để đời cũng bị đặt chung một chữ "Nhà" với một kẻ chuyên làm clip câu view rẻ tiền trên mạng.

 

No comments:

Post a Comment

Chữ "NHÀ" ngày nay được sử dụng như một thứ rác vậy

Khi người ta nhìn thấy một hiện tượng lớn như hạnh đầu đà của sư Minh Tuệ giữa thời đại thông tin nhiễu nhương này , thì người ta thông thườ...